NATURALNY Z PUSZCZY – WSPIERA ZDROWIE I URODĘ

Fot. Katarzyna Fidler (KPN)

Choć rośnie na wielu terenach leśnych i w Puszczy Kampinoskiej przez cały rok, to głównie od listopada do lutego można go dopiero zauważyć, gdyż właśnie wtedy przykuwa wzrok jaskrawym żółtym lub pomarańczowo-żółtym kolorem. To trzęsak – grzyb z gatunku saprotrofów, czyli grzybów pasożytów porastających drzewa i przeważnie opadłe gałęzie. Dzięki charakterystycznemu wyglądowi w niektórych krajach trzęsak zwany jest też żółtym mózgiem, złotą galaretką czy masłem czarownic.

Trzęsaki (tremella) to grupa kilku gatunków grzybów. Niektóre z nich, jak listkowaty, są jadalne. Trzęsak jest bardzo pospolitym grzybem, powodującym białą zgniliznę drewna. Spotyka się go przede wszystkim na martwych drzewach – buku, klonie, brzozie, czeremsze, ale też iglastych – na przykład na sośnie. Są też trzęsaki mózgowate, które pasożytują na innych grzybach. Owocniki tych grzybów pojawiają się przez cały rok, najczęściej w okresach wilgotnych, na jesieni, w zimie i wiosną. I co może wydać się zaskakujące, trzęsaki są nieszkodliwe i można je jeść, choć w wielu atlasach grzybów uznawane są za niejadalne. Może dlatego, że nie odznaczają się żadnym smakiem, a poza tym ich galaretowata konsystencja nieco odstrasza. Grzyb ten ma słaby zapach, trochę jakby owocowy.

Owocnik trzęsaka pomarańczowo-żółtego ma konsystencję galaretowatą, żelatynową. Młody jest jędrny, choć raczej łykowaty, a stary traci formę i nieco się rozpływa. Grzyb ten jest złożony z listkowatych, pofałdowanych i lekko przeźroczystych płatów. Pojedynczy ma kilka cm średnicy. Początkowo jego kolor jest jaskrawożółty, pomarańczowożółty, z wiekiem blednie.

O właściwościach leczniczych trzęsaków pisano już w 1940 roku. W medycynie ludowej używano owocników tego grzyba jako okłady na rany, na zapalenie oczu i paraliż. W wielu krajach obecnie trzęsaki stosowane są w gastronomii, kosmetyce i medycynie.

W Polsce najczęściej występuje trzęsak pomarańczowo-żółty (tremella mesenterica). Rzadziej morszczynowaty (tremella fuciformis), zwany też śnieżnym grzybem, srebrnym uchem, białą żelką, który rośnie na powalonych drzewach i przypomina wyglądem rafę koralową. Ma galaretowatą, białą strukturę. Ten gatunek tremelli ma łagodny smak i aromat, co bywa wykorzystywana jako składnik deserów, sałatek i zup.

Tremella popularna jest zwłaszcza w tradycyjnej medycynie chińskiej, gdzie wykorzystywany jest dla poprawy estetyki skóry, wzmocnienia odporności i ogólnego wsparcia zdrowia. Od wieków rodziny królewskie i bogacze stosowali trzęsaki ze względu na właściwości nawadniające i chroniące skórę przed oznakami starzenia. W jednym ze współczesnych badań odkryto, że lepiej on nawadnia, wygładza zmarszczki i poprawia elastyczność oraz ogólną kondycję skóry. Pomaga zregenerować i odżywić skórę narażoną na promienie słoneczne, mikrouszkodzenia lub zanieczyszczenia środowiskowe. Ekstrakty tremelli, czyli trzęsaka, wykorzystywane są w kosmetologii jako przeciwutleniacz i stabilizator emulsji, gdyż lepiej i skuteczniej wiążą wodę niż kwas haliuronowy i gliceryna.

Tremella ma też wpływ na zdrowie, gdyż dostarcza do mózgu związki, które mogą ochronić komórki nerwowe przed uszkodzeniami i chorobami. Są to beta-glukany, których trzęsaki mają bardzo wiele. Ponadto mogą też powodować wzrost nowej tkanki nerwowej. Badania medyczne wykazały, że wspomagają pamięć, zmniejszają poziom toksyczność wywołaną w mózgu przez białko powiązane z chorobą Alzheimera. Poprawiają one pamięć utraconą w wyniku amnezji. Wspomagają też system odpornościowy i chronią komórki ciała przed stresem oksydacyjnym.

Tremella posiada ponadto właściwości antynowotworowe. W badaniu przeprowadzonym na komórkach raka płuc wykazano, że przyspiesza ona proces samodestrukcji chorych komórek. Jak też obniża poziom cholesterolu, co skutkuje regulacją cukru w krwi i wzmocnieniem serca, pomaga w przyswajaniu wapnia, gdyż jest źródłem pełnowartościowej formy witaminy D. W badaniach z 2018 roku zauważono, że trzęsak jest w stanie znacząco zahamować rozprzestrzenianie się silnego stanu zapalnego przy chorobach układu sercowo-krążeniowego, problemach z prawidłową wagą ciała, a nawet przy wahaniu nastrojów lub depresji. Ogólnie rzecz ujmując, grzyb Tremella może stanowić coś w rodzaju prebiotyku wspierającego funkcje metaboliczne.

Zdecydowanie jednak nie uda się wyprodukować samemu, metodą gospodarczą, suplementu z tych grzybów. Można stosować gotowe produkty, które są powszechnie dostępne. Samemu jednak wzorem przodków można z trzęsaków robić okłady lub zastosować je do potraw. Na pewno ten grzyb nikomu nie zaszkodzi przy zastosowaniu do deseru lub zupy. A jest ich w mazowieckich lasach całe zatrzęsienie. Oczywiście należy pamiętać, że w Kampinoskim Parku Narodowym, gdzie sporo tych grzybów, nie można ich zbierać, gdyż jest zakaz. Są jednak inne lasy, gdzie trzęsaków nie brakuje.

Bogumiła Nowak

Bądź pierwszy, który skomentuje ten wpis

Dodaj komentarz